Selecteer een pagina

Inspiratiebrief  10; de film Groudhog Day en het verwerken van het verlies van je vertrouwde leven(tje)

Beste lezer,

Onlangs werd de film Groundhog Day weer eens uitgezonden. Ik was reeds twee keer eerder aan deze film begonnen, maar had deze al vrij snel uitgezet omdat ik me nogal irriteerde aan de hoofdpersoon Bill Murray.

Een korte review in de Volkskrant, die het een intelligente film noemde, deed me besluiten de film toch eens helemaal uit te zien.

En inderdaad, het is een intelligente, fascinerende film, die ons aan het denken zet over het thema “tijd”, maar het gaat ook over verlies van het bekende en vertrouwde (leven) en uiteindelijk over omgaan met het nieuwe dat zich aandient. Een thema waar we in deze Corona-tijd behoorlijk mee te maken hebben.

Ik heb het 5-fasenmodel van dr. Kübler-Ross erbij gepakt om dit te verhelderen. 

 

Groundhog Day

De hoofdpersoon (Phil) is een weerman bij de televisie en moet eens per jaar Groundhog Day verslaan. Op die dag zal een bergmarmot voorspellen hoe de lente er uit zal zien. Het is een groot feest in het stadje Punxsutawney.

Phil heeft er helemaal geen zin in, (vergelijk het maar met een journalist uit Amsterdam die naar Rolde moet om de Roldermarkt te verslaan) en hij is van plan na het verslag direct weer terug te keren naar huis.

Daar komt niets van terecht. Na afloop komt hij, samen met zijn producer Rita (een vrouw waar hij verliefd op is) en de cameraman terecht in een zware (niet voorspelde!) sneeuwstorm. Ze moeten terug naar het plaatsje.

Vanaf dat moment gaat het verhaal beginnen.

De volgende dag wordt hij namelijk wakker op dezelfde dag als de dag ervoor; Groundhog Day.

Hij zit dus vast in de tijd.

En elke daaropvolgende dag is het weer Groundhog Day. Met dezelfde tekst op de radio als hij wakker wordt, dezelfde personen als hij naar buiten kijkt, dezelfde vrouw met dezelfde tekst bij de koffie, dezelfde zwerver, en telkens weer de crew als hij verslag moet doen.

Hijzelf weet dat hij de dag opnieuw beleeft, de anderen weten dat niet en zitten telkens weer opnieuw in het verhaal, wat ze de vorige dag hebben meegemaakt weten ze niet meer.

Gevangen in een tijds-loop

Phil zit dus gevangen in een tijds-loop en doorloopt allerlei fasen om hiermee om te gaan.

De schrijvers zijn hier ontzettend creatief geweest. Bij het nalezen op Wikipedia blijkt dat de oorspronkelijke schrijver de film meer filosofisch had bedoeld. De producenten wilden echter het grote publiek aanspreken en hebben er een andere schrijver bijgehaald. Dat is terug te zien in de film, je kunt het als een gewone, grappige film zien met een happy end. Maar daaronder is het een filosofische film en geeft de film stof tot nadenken over het fenomeen “tijd”. Wat gebeurt er met je als je vast zit in de tijd?

Een leuk (filosofisch) detail is dat nergens wordt uitgelegd waarom hij in deze tijds-loop is gekomen en ook niet hoe hij eruit kan komen  (de producenten vonden dat wel noodzakelijk, maar de schrijver besloot uiteindelijk dat het er niet toe deed)  Dat vind ik dus leuk, dat het weten niet belangrijk is, terwijl dat toch vaak onze eerste reactie is; waarom? Hoe? wanneer?

Het is gewoon een gegeven dat hij vast zit in de tijd en daar maar mee te dealen heeft. 

Fasen

En ja, hoe deal je daarmee?

Fase 1: Allereerst is hij verbaasd omdat de dag precies hetzelfde is als de vorige.

Fase 2: dan wordt hij al snel boos en gefrustreerd. Wéér die dag verslaan, en wéér en wéér….

Fase 3: Als hij door heeft dat hij elke dag opnieuw beleeft, beseft hij dat hij nu helemaal niet met grenzen hoeft te leven en gaat alles uitproberen (ook als hij wordt opgepakt begint de volgende dag gewoon weer hetzelfde) Er zijn geen consequenties aan zijn daden. Denk je eens in, te leven zonder angst voor de consequenties…..

Fase 4: Ook hier gaat de lol vanaf en dat maakt hem depressief. Want ja, het gaat maar door. Dus pleegt hij uiteindelijk zelfmoord, meerdere keren, zelfs, want ook dat haalt niets uit. Elke dag ligt hij weer in zijn bed en begint de dag weer opnieuw.

Tja, wat dan? Wat als de eeuwigheid ook echt eeuwig is?

Dan stort hij zich op de liefde. De producer, Rita, is zijn stille liefde en hij tracht haar voor zich te winnen. Hij heeft daar telkens maar 1 dag de tijd voor. En dat lukt hem niet.

Fase 5: Dan verzoent hij zich min of meer met zijn situatie en ontdekt hij dat hij van alles kan leren in die tijd. Hij leert pianospelen (elke dag neemt hij dus les bij een pianolerares, het is dus elke keer de eerste les, maar zijn nivo wordt steeds hoger 😊 omdat hij dus wel alles onthoudt wat hij doet), hij redt mensen (want hij weet al dat ze uit een boom vallen, of zich verslikken, of een lekke band krijgen), hij is overal op het juiste moment en kent iedereen bij naam en wat ze denken en doen (want dat komt in de eerdere gesprekken terug).

En hier zit de verandering in hemzelf. Was hij in het begin van de film een norse, nukkige man, die alleen aan zichzelf dacht, inmiddels is hij veranderd in een soort community-man, die anderen helpt en oog heeft voor de ander.

(Spoiler-alert: Dit valt Rita, de producer, ook op en langzaam aan wordt zij ook verliefd op hem. Als ze elkaar dan eindelijk gevonden hebben en bij elkaar slapen is de ‘vloek’ opgeheven en worden ze samen wakker.)

De film heeft dus een happy end (Ook dat hoefde niet persé van de schrijver, maar wel van de producenten).

 

De 5 stadia bij verwerking van een verlies

Het viel mij op dat de schrijvers hier  (bewust of onbewust) het 5-fasenmodel bij verlies hebben gehanteerd. De  psychiater Elisabeth Kübler-Ross heeft vijf stadia omschreven die de meeste mensen geheel of gedeeltelijk doorlopen om na een ingrijpende ervaring (het verlies van een baan, een ouder/kind/geliefde, gezondheid, een woning of iets anders) weer tot rust te komen. 

Deze stadia zijn: ontkenning, woede, onderhandelen, neerslachtigheid en uiteindelijk aanvaarding.

 

Deze stadia zijn in de film Groundhog Day goed terug te zien.

Het kennen van deze 5 stadia kan behulpzaam zijn in het rouwproces. Niet dat je daardoor de zaken kunt versnellen (om het verdriet niet te hoeven voelen), zo werkt dat helaas niet. Bij rouw zul je door deze stadia heen gaan, of je wilt of niet.

Het helpt je wel te zien waar je op dit moment in zit en het kan je begrip geven voor je eigen situatie.

Rouwverwerking bij ziekte

Iedereen zal in zijn leven te maken krijgen met een vorm van ingrijpend verlies. Het kan te maken hebben met de dood van een naaste, maar ook het verlies van je baan of je gezondheid.

En vooral dat laatste doet me natuurlijk ook denken aan mijn eigen situatie. Als je ernstig ziek wordt dan is er ook sprake van een verlies. Allereerst verlies je je gezondheid, de vanzelfsprekendheid dat je lichaam altijd goed functioneert.

Met het verliezen van je gezondheid kun je ook je baan verliezen, je inkomen, je partner en/of je woning. Kortom je verliest eigenlijk je leven zoals je het gewend was.

En dat is een heel ingrijpende ervaring.

Ik weet nog goed hoe ik bij de eerste diagnose alleen maar verbaasd kon zijn; hoe kon het dat dit mij overkwam? Daarna kwam al snel de ontkenning. Het zou vast zo erg niet zijn. En later het idee dat ik wel zou herstellen. Het heeft een tijdje geduurd eer ik die ontkennende fase los liet en de feiten onder ogen durfde te zien.

Op dat moment heb ik mijn bedrijf opgezegd, daar kon ik me wel boos en gefrustreerd over voelen. Waarom moest dit mij nu overkomen?

Recalcitrant ben ik (nog) niet zo geweest, maar toen de kuur niet meer aan bleek te slaan en ik daardoor ook besefte dat alle inspanningen die ik verricht had dus niets hadden geholpen, was dit voor mij de zoveelste tegenslag. Het gevolg daarvan was dat ik nogal onverschillig werd en me zeer gelaten voelde.

Uiteindelijk merkte ik dat ik mijn oude leven, mijn werk en bedrijf  steeds meer los kon laten en te aanvaarden dat er geen weg terug was (naar dat leven). Op dat moment vond er ook een mentale verschuiving plaats.

Mijn gezondheid staat nu volledig centraal in mijn leven en dat geeft mij veel rust. Ik denk dat ik me al een beetje aan het verzoenen ben met mijn situatie.

 

 

Corona-tijd

Misschien draaf ik nu door, maar al schrijvende ontdekte ik dat deze Coronatijd, waar we nu in zitten, ook een periode is van verlies, namelijk het verlies van ons ‘gewone’ leven; Het verlies van onze routines, verlies van onze vrijheid van doen, misschien zelfs het verliezen van contact. Ik denk zelfs dat er geen weg terug is, het wordt niet meer zoals het voorheen was.

En met dit verlies zijn deze verschillende fasen ook te onderscheiden;

  • Eerst verbaasd of ontkenning. Ik weet nog goed hoe we in het begin al wél wisten dat het in Italië erg was, maar dachten dat het aan ons voorbij zou gaan.
  • Dan boos, gefrustreerd. Allereerst natuurlijk de maatregelen en de thuisisolatie. We mochten niet meer naar het café of het theater, ja, zelfs niet meer op familiebezoek. Later de voorzichtige terugkeer, wat weer met nieuwe maatregelen gepaard ging. Onduidelijkheid, verwarring, angst. Je oude leventje is weg. Nieuwe aanpassingen zijn nodig. Kortom, genoeg om je boos en gefrustreerd over te voelen.
  • Inmiddels zitten we in de fase van het onderhandelen en grenzen verleggen, recalcitrant zijn. Voor wie geldt wat?, om 23.00u sluiten is desastreus voor de horeca, geen publiek is desastreus voor het voetbal etc. Er is een groep die het Coronavirus ontkent. Er is een groep die de maatregelen bagatelliseert. Er worden (illegale) feesten gehouden. Enzovoort.
  • De volgende fase, die zich nu of binnenkort zal aandienen,  is gelatenheid en misschien wel depressie. Een tweede golf, nieuwe maatregelen, misschien wel weer een lockdown. Ik merk bij mezelf dat ik er neerslachtig van word. Het duurt al zolang en het eind is nog niet in zicht.
  • En toch zullen we ook door die fase moeten om tenslotte deze pandemie en de verandering die dat teweeg brengt, te kunnen aanvaarden. Of misschien beter gezegd; om te kunnen aanvaarden dat ons oude leventje niet meer terugkomt. Het wordt steeds duidelijker dat we nog een hele tijd met dit virus te maken zullen hebben.

 

Hopenlijk helpt de kennis van het 5-fasenmodel van dr. Kübler-Ross je om gemakkelijker door een periode van verwerking van verlies heen te komen.

Wil je reageren? Stuur me gerust een berichtje.

Laat het oude los,

 

Xx,

Willemijn Lau

 

Inspiratiebrief

Wil je graag geïnspireerd worden tot meer plezier in je werk en leven? Schrijf je voor mijn inspiratiebrief en ontvang regelmatig nieuwe inspiratie om dat éne stapje te zetten in de richting die jij wenst.